Blog 24 ' Wees niet bang om de spiegel van je ziel te tonen'

Emoties kunnen zich in al hun heftigheid aan je openbaren. Het zorgt voor een rollercoaster aan verschillende gevoelens die je soms nauwelijks onder controle kan houden. Emoties komen vaak onverwacht, zorgen soms ervoor dat je jouw balans verliest en overspoelen je als een vloedgolf.

Vaak belemmeren ze ons de dingen te doen die voor ons het meest prettig zouden zijn, en ze zijn soms lastig te interpreteren. Maar emoties zijn van levensbelang, het is namelijk de belangrijkste drijfveer wat betreft ons gedrag naar anderen toe, maakt ons attent op onze behoeften, en houdt ons in beweging.

Het onderdrukken van emoties
Ieder mens wil graag geaccepteerd worden en zal daardoor in sommige gevallen een masker voorhouden, uit angst anders buiten de boot te vallen of er niet bij te horen. Als kind krijg je al bepalende boodschappen door voor later, vooral van je ouders en jouw naaste omgeving, wat jouw manier van jezelf uiten zal vormen voor de toekomst. Wanneer je als kind al te horen krijgt, dat men liever niet heeft dat je jezelf emotioneel uit in het bijzijn van anderen, kan jouw gevoelsleven in het bijzijn van anderen heel oppervlakkig worden. Je gaat je emoties opkroppen, want het is nu eenmaal bestempeld als irrationeel en lastig. Dit geef jij natuurlijk later ook weer door aan jouw kinderen, en het wordt een vicieuze cirkel.

Emoties uiten in het bijzijn van anderen blijft voor ieder mens enigszins ongemakkelijk, want niemand vindt het prettig dat er op een onverwacht moment de diepste lagen van de ziel worden getoond en er een bres wordt geslagen in het masker dat iemand voorhoudt. Liever blijft alles aan de oppervlakte, en praat men graag over zaken die niet met het individu zelf te maken hebben.

Zoals ik al zei, zijn emoties van levensbelang om onszelf te ontladen en op deze manier door te krijgen waar onze behoeften liggen. Een emotie is een stukje "waarheid", over wat er op dat moment in jou omgaat doordat jij psychisch en fysiek reageert op een bepaalde situatie. Ook kan de emotie als een stukje "zelfreflectie" dienen om te laten zien wie jij als persoon bent, wat jouw gevoelsleven is, hoe jij dingen interpreteert en waar jij je om bekommert.

Uit angst om deze emotie in al zijn realiteit te tonen, wordt de desbetreffende emotie eerst gefilterd. De filtering wordt gedaan zodat je, conform de maatstaven van de maatschappij, gepast zult reageren en niet buiten de groep zal vallen met jouw manier van communiceren. Naarmate je jezelf steeds minder toestaat om jouw werkelijke emoties te uiten, zal er een oppervlakkige communicatie ontstaan met de buitenwereld. In het diepst van jouw ziel zal er uiteindelijk een vulkaan ontstaan, die op het punt staat van uitbarsten.

Het resultaat van onderdrukking
Wanneer je niet je ware emoties toont, dan laat je in feite je ware gezicht niet zien. Jouw emoties, jouw gevoelsleven, jouw overtuiging van wat goed en slecht is, maken van jou de persoon die jij bent.

Ikzelf was terughoudend en te onzeker om mijn emoties te tonen, waardoor er een heftige strijd ontstond in mijn hoofd. Gevoelens van onmacht, frustratie, boosheid, verdriet en wanhoop borrelden in mijn hoofd, en lieten mijn hoofd overkoken als een snelkookpan. Het enige wat ik toen had moeten doen, waren mijn ware emoties uiten en praten over wat er diep van binnen bij mij dwars zat: het bespreekbaar maken van mijn onverwerkte trauma's, zodat andere mensen wisten wat er in mij omging, begrepen waarom ik soms op een bepaalde manier reageerde en er eventueel rekening mee konden houden.

En geloof mij, hier heb ik vele therapiesessies voor gehad, omdat er zich in mijn hart en hoofd veel verdriet had opgekropt. Er waren zoveel onbeantwoorde vragen, als bijvoorbeeld: "Waarom moest mij dit allemaal overkomen? "Waar was iedereen toen ik ze nodig had?" "Hoe had ik dit kunnen voorkomen?" "Wat heb ik dan verkeerd gedaan?" De lijst aan vragen in mijn hoofd leek oneindig lang, en voor elke vraag bleef het antwoord vaag en ongrijpbaar. Hoe ik ook ploeterde door mijn hoofd op zoek naar deze antwoorden, ik raakte steeds meer verstrikt in het oneindig lange en verstikkende doolhof in mijn geest.

Ik ging daarom mijn eigen vragen beantwoorden, maar omdat mijn zelfbeeld zeer laag was en ik geen eigenwaarde meer had, waren mijn antwoorden op deze vragen heel erg hard. Ik stampte met mijn meedogenloze antwoorden mezelf nog verder de grond in, waardoor ik uiteindelijk zo depressief werd, dat alle kracht uit mij weg vloeide. Het enige wat ik had moeten doen, was er met iemand over praten die mij kon begrijpen, die mij tips gaf, die mij een hand boven het hoofd hield en bij wie ik bescherming kon zoeken wanneer ik het heel moeilijk had.

Er was eigenlijk niemand die mij werkelijk begreep, waarom ik zo slecht dacht over mijzelf en hoe ik zo was geworden. Mensen werden steeds banger voor mij, omdat ze mijn psychische stoornis/angst net een besmettelijk en dodelijk virus vonden. Misschien zagen ze ook iets van zichzelf terug in mij, het besef en de angst dat ieder mens dit kan overkomen, dat ieder mens zo kan worden, als de leefomstandigheden maar slecht genoeg zijn. Ik had het gevoel dat ik het symbool was geworden van onze harde, prestatiegerichte en individualistische maatschappij. Ik voelde mij niet langer 'Paula', maar voelde mij een monster, een gedrocht, een "outcast", ik hoorde niet langer meer bij de buitenwereld. Uiteindelijk werd ik een schim van het meisje die ik ooit was geweest en werd ik langzaam maar zeker de belichaming van 'anorexia nervosa'.

Het tonen van de spiegel van de ziel
Het tonen van de spiegel van mijn ziel was een hele openbaring voor mij. Ik was gewend met een masker voor mijn gezicht te lopen, mijn ware verdriet verbergend. Mijn masker voelde veilig, en op deze manier had ik het gevoel dat de pijn niet meer bij mij binnenkwam. Aan de ene kant gaf dit innerlijke rust, aan de andere kant begon de vulkaan in mij, brullend van emoties, zich steeds meer te roeren.

Op het dieptepunt in mijn leven, kwam het besef dat ik zou sterven als ik er niet voor zou kiezen om mijn masker af te zetten. Dat mijn leven zou eindigen omdat mijn hart al die onverwerkte emoties niet meer aankon. Mijn lichaam en geest waren gebroken. Ik lag uitgemergeld in het ziekenhuis, mijn rug kapot van de doorligplekken, mijn lichaam vastgegespt met Zweedse banden op het matras opdat ik mij niet kon beschadigen, in mijn neus een sondevoedingsslang omdat ik weigerde te eten, terwijl er overal plakkertjes zaten om mijn hart te monitoren.

Ik zag de reflectie van mijzelf in het raam van mijn ziekenhuiskamertje en huilde stilletjes in mijzelf. Wat was er wel niet van mij geworden? Ik leek zo onbeduidend, zo broos en zo eenzaam. En het allerergste was: ik had mijzelf dit aangepraat en aangedaan, omdat ik dacht dat dit het leven was wat ik verdiende. Ik had al mijn verdriet opgekropt, angstvallig mijn masker voorgehouden voor de buitenwereld en het had mijn lichaam en geest verwoest.

Ik besefte in dit heldere moment dat ik mijn leven nog kon veranderen. Het was nog niet te laat. Er was nog een kans, een kans dat ik ooit weer een vrij mens kon worden. Ik moest gaan laten zien wie ik werkelijk was, mijn onuitputtelijke kracht laten zien, de persoon die ik vroeger was en die ik onderweg was verloren. Tijdens dit heldere moment maakte ik de keuze om weer voor het leven te kiezen, en op die dag ben ik ook weer gaan eten. Natuurlijk in eerste instantie vloeibaar voedsel, omdat mijn lichaam nog maar weinig kon binnenhouden, maar het begin was er! Doordat ik weer voedingsstoffen binnenkreeg, vloeide langzaam maar zeker de kracht terug naar mijn lichaam en geest, en besloot ik stukje bij beetje mijn masker af te doen.

Dit lukte in eerste instantie niet meteen, maar door middel van deskundige hulp en veel doorzettingsvermogen, kon ik eindelijk weer de persoon zijn die ik altijd was geweest. Ik kon mensen weer mijn reflectie tonen, mijn spiegel, waar mijn gevoelsleven huisde en ik durfde hen te vertellen wat mij dwars zat en waar ik spijt van had. Soms ging het er heftig aan toe, omdat er jaren en jaren aan verdriet was opgekropt. Maar toch, ondanks dat, begon ik mij steeds vrijer te voelen zowel in lichaam als in geest en verdween langzaamaan de tergend zware last van mijn schouders.

Ik besefte dat mijn spiegel niet aan diggelen was gegooid waar ik altijd zo bang voor was, maar dat mensen juist meer respect voor mij kregen en mij hun vertrouwen schonken toen ik liet zien wie ik werkelijk was en dat ik als persoon ook veel te bieden had. De spiegel van mijn ziel die altijd met een doek was bedekt, mocht nu eindelijk aanschouwd worden in al zijn glorie. Door alles wat ik had meegemaakt, was ik sterk genoeg om dit te kunnen, om dit vol te houden en tot op de dag van vandaag heb ik er nog geen moment spijt van gehad. Ik voel me nu eindelijk bevrijd doordat ik mijzelf niet langer hoef te verbergen en mag zijn zoals ik wil zijn.